Publicatie

Samenstelling van een neuropsychologische testbatterij voor onderzoek naar de rijgeschiktheid van ouderen met cognitieve functiestoornissen

Verantwoording van de keuze voor de onderdelen van de testbatterij

Auteur(s)

Doumen, M.J.A.; Davidse, R.J.

Jaar

2012

Downloaden

PDF-pictogram pdf (684.34 KB)

Het doel van het onderzoek ‘Fitness to drive with cognitive impairments’ (FitCI) is om te komen tot een betrouwbare, valide en revalidatie-georiënteerde Nederlandse methode voor de beoordeling van de rijgeschiktheid van automobilisten in het algemeen en automobilisten met cognitieve functiestoornissen in het bijzonder. Deze methode moet voldoen aan de eisen van de Commissie Testaangelegenheden Nederland (COTAN) van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP). Daartoe wordt een neuropsychologische testbatterij samengesteld die tezamen met een anamnese en heteroanamnese en een serie ritten in een rijsimulator geacht wordt een betrouwbaar en valide oordeel te geven over de rijgeschiktheid van mensen met cognitieve functiestoornissen. Dit rapport beschrijft de keuzes die gemaakt zijn bij de samenstelling van de neuropsychologische testbatterij. In het volgende stadium van het FiTCI-project worden de validiteit en de betrouwbaarheid van de methode — het geheel van neuropsychologische testbatterij, (hetero)anamnese en simulatorritten — getoetst door de hiermee verkregen oordelen over de rijgeschiktheid te vergelijken met de oordelen die gegeven worden op basis van de rijtest 'praktische geschiktheid' van het CBR. In de validatiefase richten we ons op twee patiëntgroepen: mensen met dementie en mensen met een milde cognitieve beperking (MCI). Voor deze patiëntgroepen is de regelgeving omtrent de rijgeschiktheid namelijk recentelijk gewijzigd. Er zijn diverse vormen van dementie, waaronder dementie van het Alzheimertype, vasculaire dementie en dementie veroorzaakt door een andere somatische aandoening Zowel het verloop van de ziekte als de domeinen waarin functieverliezen optreden, variëren per vorm. Voor het vaststellen van de rijgeschiktheid is niet zozeer de ernst en oorzaak van de dementie doorslaggevend als wel de achteruitgang in bepaalde cognitieve domeinen. Uit de literatuur blijkt dat de belangrijkste cognitieve domeinen die getest moeten worden bij het vaststellen van de rijgeschiktheid van ouderen met dementie, de volgende zijn: - perceptuele snelheid: de snelheid van de verwerking van visuele informatie; - functioneel gezichtsveld: de grootte van het visuele veld waarin prikkels daadwerkelijk verwerkt kunnen worden; - selectieve aandacht: het vermogen om de aandacht te richten op relevante prikkels; - verdeelde aandacht: het vermogen de aandacht op meerdere prikkels tegelijkertijd te richten; - mentale flexibiliteit: het vermogen om zich aan te passen aan een veranderende omgeving; - visuele functies in de zin van goede objectwaarneming; - visuoconstructieve vermogens: het vermogen ruimtelijke taken uit te voeren zonder dat er sprake is van apraxie; - visuospatiële vermogens: de visuele ruimtelijke waarneming. Voor het testen van deze cognitieve domeinen zijn diverse testbatterijen beschikbaar. Om een geschikte testbatterij voor het FitCI-project te kiezen, zijn deze beoordeeld op vier criteria: 1. De testbatterij moet gericht zijn op bovenstaande functies. 2. De testbatterij moet af te nemen zijn bij licht dementerende ouderen en dus niet te lang duren of te ingewikkeld zijn. 3. De validiteit en betrouwbaarheid van de testbatterij dienen goed te zijn. 4. De testbatterij moet geschikt zijn of eenvoudig geschikt te maken zijn voor de Nederlandse situatie (Nederlandse taal en verkeerssituaties). Na deze analyse bleek het Vienna Traffic Test system van Schuhfried het beste aan de criteria te voldoen. De Schuhfried-testen die relevant zijn voor het FitCI-project, testen de volgende functies: vloeibare intelligentie en mentale flexibiliteit (AMT), keuze reactietijd (RT), verdeelde aandacht en mentale flexibiliteit (DT), volgehouden aandacht en concentratie (COG), visuele informatieverwerking en het verkrijgen van overzicht (ATAVT), en het ruimtelijk geheugen (VISGED). Hiermee worden de meeste functies die indicatief zijn voor de rijgeschiktheid van ouderen met dementie getest. Alleen een test voor het meten van de visuoconstructieve vermogens ontbreekt. In een pilot zijn de testen uit het testsysteem van Schuhfried bij een aantal ouderen afgenomen. Op grond van deze ervaringen is besloten om de RT, DT en ATAVT in de testbatterij voor het FitCI-project op te nemen. De overige drie tests werden tijdens de pilot te moeilijk gevonden voor gebruik bij ouderen met cognitieve functiestoornissen en zullen daarom niet worden opgenomen in de testbatterij voor het FitCI-onderzoek. Functies die op een andere manier zullen moeten worden getest zijn de visuospatiële en visuoconstructieve vermogens, de selectieve aandacht en executieve functies. Daarvoor zijn de volgende tests aan de testbatterij toegevoegd: Trailmaking Task A en B (selectieve aandacht en verdeelde aandacht), Porteus Maze test (executieve functies, visuospatiële vermogens en intelligentie) en het maken van constructietekeningen (visuoconstructieve vaardigheden). De volledige neuropsychologische testbatterij die in het FitCI-project wordt gebruikt, zal daarmee bestaan uit de volgende tests: - Reaction Test (RT): meet simpele en keuze reactietijden; - Determination Test (DT): meet de reactieve stresstolerantie, mentale flexibiliteit en verdeelde aandacht; - Adaptive Tachistoscopic Traffic Perception Test (ATAVT): is een visuele herkenningstaak die het hebben van overzicht en het functionele gezichtsveld meet; - Trailmaking Task A en B; - Porteus Maze test; - het maken van constructietekeningen. Voor andere doeleinden worden daarnaast ook de volgende testen in de testbatterij opgenomen: - NLV (Nederlandse Leestest voor Volwassenen): indicatie van het opleidingsniveau; - GECKO test: voor contrastgevoeligheid; - Snellen test: voor gezichtsscherpte; - gevaarherkenningstest.

Composition of a neuropsychological test battery for the study of the fitness to drive of elderly people with cognitive function impairments; Justification of the choices made for the different parts of the test battery The goal of the study ‘Fitness to drive with cognitive impairments’ (FitCI) is tofind a reliable, valid, and rehabilitation-oriented Dutch method for the assessment of the fitness to drive of drivers in general and drivers with cognitive function disorders more in particular. This method must meet the requirements of the Dutch Committee on Tests and Testing (COTAN) of the Dutch Association of Psychologists (NIP). To this end a neuropsychological test battery is composed which, together with an anamnesis and heteroanamnesis and a series of drives in a driving simulator, is considered to make a reliable and valid assessment of the fitness to drive of people with cognitive function impairments. This report describes the choices that were made for the composition of the neuropsychological test battery. In the next phase of the FiTCI project, the validity and the reliability of the method — the neuropsychological test battery, (hetero)anamnesis and simulator drives combined — will be tested by comparing the method’s assessments of fitness to drive with the judgements that are made based on the driving test 'practical ability’ which is held by the Dutch Driving Test Organisation (CBR). In the validation phase, two groups of patients will be considered: patients with dementia and patients with mild cognitive impairment (MCI). These groups have been selected because the regulations concerning fitness to drive have recently been changed for these groups of patients. There are several types of dementia, including dementia of the Alzheimer type, vascular dementia and dementia caused by a different somatic disease. The course of the disease as well as the domains in which loss of function occurs, differ between the types of dementia. Rather than the severity and the cause of the dementia, decline in certain cognitive domains is conclusive in assessing fitness to drive. The literature indicates that the most important cognitive domains that must be tested to assess fitness to drive in elderly patients with dementia are: - perceptual speed: the speed at which visual information is processed; - functional visual field: the size of the visual field in which stimuli can be processed; - selective attention: the ability to focus the attention on relevant stimuli; - divided attention: the ability to focus the attention on multiple stimuli simultaneously; - mental flexibility: the ability to adapt oneself to a changing environment; - visual functions as in good perception of objects; - visuoconstructive abilities: the ability to perform spatial tasks without being hindered by apraxia; - visuospatial abilities: visual spatial perception. Several test batteries are available for testing these cognitive domains. To find a suitable test battery for the FitCI project, they were assessed on four criteria: 1. The test battery must be targeted on the above functions. 2. The test battery must be suitable for elderly patients suffering from mild dementia and should therefore not be too time-consuming or too complicated. 3. The validity and reliability of the test battery must be in order. 4. The test battery must be suitable or is easily made suitable for use in the Netherlands (Dutch language and traffic situations). This analysis indicated that the Schuhfried Vienna Traffic Test system met the criteria best. The Schuhfried tests which are relevant for the FitCI project, test the following functions: fluid intelligence and mental flexibility (AMT), choice reaction time (RT), divided attention and mental flexibility (DT), continued attention and concentration (COG), visual information processing and acquiring an overview (ATAVT), and visual memory (VISGED). This way most of the functions that are indicative of the fitness to drive of elderly patients with dementia are tested. Only a test for measuring the visuoconstructive abilities is not present. In a pilot, the tests from the Schuhfried Vienna Test system were applied to a number of elderly patients. Based on these experiences it has been decided to include the RT, DT and ATAVT in the test battery for the FitCI project. During the pilot, the other three tests were found too difficult for application to elderly patients with cognitive function impairments and will therefore not be included in the test battery for the FitCI project. Functions that will need to be tested in a different manner are the visuospatial and visuoconstructive abilities, selective attention and executive functions. Therefore the following tests have been added to the test battery: Trailmaking Task A and B (selective attention and divided attention), Porteus Maze test (executive functions, visuospatial abilities and intelligence) and making construction drawings (visuoconstructive abilities). The full neuropsychological test battery that will be used in the FitCI project will therefore consist of the following tests: - Reaction Test (RT): measures simple and choice reaction times; - Determination Test (DT): measures the reactive stress tolerance, mental flexibility and divided attention; - Adaptive Tachistoscopic Traffic Perception Test (ATAVT): is a visual recognition task which measures the skill in gaining an overview and the functional field of vision; - Trailmaking Task A and B; - Porteus Maze test; - Making construction drawings. The following tests are included in the test battery for other purposes: - NLV (Dutch reading test for adults): indication of the educational level; - GECKO test: for contrast sensitivity; - Snellen test: for visual acuity; - Hazard perception test.

Print this page
rapport

Rapportnummer

D-2012-3

Pagina's

38 + 2

Gepubliceerd door

SWOV, Leidschendam