|
Er gebeuren minder aanrijdingen tussen auto's en fietsers op rotondes
met vrijliggende fietspaden binnen de bebouwde kom waarop fietsers géén
voorrang hebben dan op rotondes waarop fietsers wél voorrang hebben.
Als op al deze rotondes auto's voorrang zouden hebben op fietsers, zou
dit per jaar in totaal tussen de 50 en 70 ziekenhuisgewonden schelen.
Dit blijkt uit een onderzoek van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek
Verkeersveiligheid SWOV.
Rotonde veiliger dan gewone kruisingen
Als een gewoon kruispunt wordt omgebouwd tot een rotonde daalt het aantal
verkeersslachtoffers met zo'n 75%. Vooral uit het oogpunt van verkeersveiligheid
zijn in de laatste twintig jaar zo'n 2000 volwaardige rotondes aangelegd
in Nederland. Een volwaardige rotonde heeft een buitendiameter van meer
dan 32 meter en is voorzien van rotondeborden. Rotondes kunnen voor fietsers
op verschillende manieren zijn ingericht: rotondes zijn soms voorzien
van fietsstroken, maar rotondes kunnen ook vrijliggende fietspaden hebben.
Dit laatste heeft de voorkeur: op rotondes met fietspaden vallen aanzienlijk
minder slachtoffers.
Fietser uit de voorrang veiliger
De vormgeving van rotondes varieert nogal in Nederland, en ook de voorrangsregeling
op rotondes is niet overal dezelfde. Waar buiten de bebouwde kom de voorrangsregeling
'fietsers uit de voorrang' geldt, is er binnen de bebouwde kom geen eenduidige
regeling. Een ruwe schatting leert dat er binnen de bebouwde kom tussen
de 600 en 800 rotondes met vrijliggende fietspaden zijn, waarvan op 60%
fietsers voorrang hebben.
De SWOV heeft onderzocht wat er zou gebeuren als de voorrangsregeling
op al deze rotondes in Nederland gelijk zou zijn: fietsers óf allemaal
'in' óf allemaal 'uit de voorrang'.
Het blijkt dat er bij de variant 'in de voorrang' meer aanrijdingen gebeuren
tussen motorvoertuigen en fietsers dan bij de variant 'uit de voorrang'.
In slachtoffers uitgedrukt, betekent dit 50 tot 70 ziekenhuisgewonden
per jaar méér als fietsers voorrang hebben.
Nog onduidelijk waarom
Op basis van de uitgevoerde analyse kan de SWOV wel de conclusie trekken
dat rotondes met fietsers ‘uit de voorrang’ veiliger zijn,
maar niet waarom dat zo is. Het is niet mogelijk uit de ongevallencijfers
te verklaren waarom het verschil optreedt.
Twee verklaringen zijn mogelijk. De eerste veronderstelling is dat automobilisten
ten onrechte menen voorrang te hebben boven de fiets. Deze veronderstelling
kan mede veroorzaakt worden doordat er binnen de bebouwde kom in Nederland
geen uniforme voorrangsregeling op dit punt is.
De tweede veronderstelling is dat automobilisten bij het op- en berijden
van een rotonde en bij het verlaten ervan (te) veel waarnemingen in korte
tijd moeten uitvoeren zodat een fietser te laat wordt opgemerkt. Gedragsstudies
zouden meer licht op deze kwestie kunnen werpen.
Aanbeveling: fietsers uit de voorrang
Sinds 1998 luidt de aanbeveling dat fietsers op vrijliggende fietspaden
voorrang moeten hebben, mits de rotondes zijn vormgegeven volgens de CROW-aanbevelingen.
Ook de SWOV verwachtte dat rotondes met een dergelijke vormgeving daadwerkelijk
veiliger zouden zijn dan rotondes die afwijken van de CROW-aanbevelingen.
Helaas blijkt in de praktijk dat rotondes lang niet altijd volgens deze
aanbevelingen zijn vormgegeven of, als dit wel het geval is, is de veiligheidswinst
niet aantoonbaar. Uit verkeersveiligheidsoverwegingen is het daarom aan
te bevelen fietsers op rotondes binnen de bebouwde kom 'uit de voorrang'
te halen.
Het onderzoek naar voorrang op rotondes is beschreven in SWOV-rapport
R-2004-14: Rotondes
met vrijliggende fietspaden ook veilig voor fietsers?
|
