SWOV homepage
English  

Theorie en praktijk op de bromfiets

 

In 1998 is het bromfietscertificaat verplicht gesteld. Om het certificaat te bemachtigen, dienen jonge bromfietsers eerst met goed gevolg een theorie-examen af te leggen. Maar in hoeverre betekent theoretische kennis ook een goede rijvaardigheid? In een recent onderzoek onder jongeren is geen duidelijke samenhang gevonden tussen theoretische kennis en rijprestatie. Wel bleek uit dit onderzoek dat de voertuigbeheersing en het verkeersgedrag aanzienlijk verbeterden na een 16-urige praktische rijopleiding.

 

Een van de doelen van de invoering van het theoriecertificaat was om onervaren bromfietsers beter voor te bereiden op hun verkeersdeelname. En het theoriecertificaat heeft inderdaad geleid tot een sterke en substantiële verbetering van kennis van de verkeersregels en inzicht in het verkeer, zo kon worden geconcludeerd uit evaluatieonderzoeken (SWOV-rapporten R-95-65 en R-98-05). Maar in hoeverre betekent dit nu ook een verbetering van de praktische rijvaardigheid? In een onderzoek dat binnenkort door de SWOV wordt gepubliceerd, is onderzocht in welke mate onervaren bromfietsers in staat zijn om kennis en inzicht toe te passen in feitelijke verkeerssituaties. Daarnaast is onderzocht in welke mate een praktische rijopleiding deze vaardigheid verder zou kunnen verbeteren.

 

In het onderzoek kregen Friese jongeren, overwegend 16 jaar en in het bezit van een theoriecertificaat, een 16-urige praktische rijopleiding aangeboden. Voor en na deze opleiding werden metingen verricht om het effect op de rijvaardigheid van de jonge bromfietsers te bepalen; dit werd ook gedaan bij een controlegroep die geen opleiding kreeg.

Tijdens de rijopleiding werd aandacht besteed aan voertuigbeheersing, de verschillende aspecten van verkeersdeelname, verkeersinzicht en examentraining. Relevante vaardigheden, verkeerskennis en gedragingen werden gemeten door middel van een voertuigbeheersingstest, een testrit in het verkeer, een algemene vragenlijst, een kennistest en een inzichttest.

 

In de voormeting van dit onderzoek is er geen samenhang gevonden tussen theoretische kennis en de prestaties tijdens de testritten. Daarbij moet worden opgemerkt dat de variatie in 'kennisscores' niet heel groot was; de jongeren waren immers allemaal in het bezit van een theoriecertificaat.

De rijprestatie in het verkeer bleek het meest samen te hangen met verkeersinzicht en voertuigbeheersing. Hoe beter het verkeersinzicht en de voertuigbeheersing, des te beter de rijprestatie. Het verkeersinzicht zelf bleek beter te zijn bij diegenen die jaarlijks meer kilometers op de brommer zeggen af te leggen. Hieruit kan worden geconcludeerd dat jonge bromfietsers wel degelijk ervaringsgewijs leren. Deze conclusie wordt ondersteund door de bevinding dat iets oudere bromfietsers (bijna 17 jaar) een minder slecht kijkgedrag vertoonden dan erg jonge bromfietsers (net 16 jaar). Desondanks blijkt toch slechts 4% van de bromfietsers erin te slagen om vóór de rijopleiding aan de 'norm' voor praktische rijvaardigheid te voldoen. Deze norm was speciaal voor dit onderzoek door het CBR vastgesteld, en was afgeleid van de exameneisen voor motorbestuurders.

 

Na de 16-urige rijopleiding waren de voertuigbeheersing en het verkeersgedrag van de jongeren aanzienlijk verbeterd. In plaats van 4% voor de opleiding voldeed na de opleiding nu 44% van de jongeren aan de gehanteerde norm voor praktische rijvaardigheid. De prestaties bij de controlegroep bleven onveranderd.

De cursisten gaven de rijopleiding een positieve beoordeling, hoewel slechts weinigen van hen aangaven dat zij (of hun ouders) de kosten van de opleiding (500 gulden) zouden willen betalen. Het is daarmee de vraag of de geteste opleiding zich als een opzichzelfstaand product commercieel zou kunnen handhaven.

 

Deze studie is in het najaar van 2000 door de SWOV uitgevoerd in samenwerking met ROV Friesland en de Stichting Bevordering Verkeerseducatie. Verder droegen aan dit onderzoek bij: het CBR, de BOVAG, de ROV's van Flevoland, Groningen en Overijssel, en de Regionale Directie Noord-Nederland van Rijkswaterstaat.

SWOVschrift 86 - juni 2001

Thema's kennisbank