SWOV homepage
English  

Kwantitatieve relaties tussen wegontwerp en verkeersonveiligheid

In verschillende landen is het gebruikelijk om in kwantitatieve zin een relatie te leggen tussen verkeerstechnische vormgevingselementen en de kans op het ontstaan van ongevallen. Gegeven deze relatie probeert men vervolgens het wegontwerp te optimaliseren. In de Verenigde Staten is deze benadering samengevat in het 'Interactive Highway Safety Design Model' (IHSDM) onder het motto 'designing highways with safety in mind'. Binnen Europa is deze benadering al ver ontwikkeld in Duitsland, Zweden, Portugal en het Verenigd Koninkrijk.

Deze manier van wegontwerp lijkt van belang bij het ontwerpen van een duurzaam-veilig verkeerssysteem. Om dit na te gaan is een oriënterende literatuurstudie uitgevoerd op het relevante buitenlandse onderzoek (R-98-49).

 

De onderzoeksvragen waren:

 

Indeling

De studie is gestructureerd volgens een indeling die in richtlijnen voor het wegontwerp gebruikelijk is, namelijk: 'alignement' (rechtstanden en bogen en 'relation design'), dwarsprofiel en kruispunten (inclusief rotondes).

In het bijzonder is gelet op steekproefomvang, (externe) factoren die de uitkomsten zouden kunnen verstoren en 'hardheid' van een gevonden statistische relatie. Er is bewust veel gebruik gemaakt van onderzoek dat is 'peer-reviewed' om de kwaliteit van het gerapporteerde onderzoek te bevestigen.

 

Enkele ongevalsmodellen die in de Verenigde Staten tot stand zijn gekomen, blijken nu toepassing te gaan vinden in IHSDM. Daarmee past men kennis toe die in de jaren tachtig is opgedaan. Deze kennis heeft vooral betrekking op enkelbaanswegen buiten de bebouwde kom. Voor de Amerikaanse ontwerper was deze kennis al beschikbaar in algemeen toegankelijke publikaties. In de richtlijnen ontbrak deze kennis echter. In sommige landen in Europa zijn kruispuntsmodellen beschikbaar. De toepassing ervan in ontwerprichtlijnen of bij het wegontwerp is nog niet vergevorderd.

 

Alternatieven kwantificeren in termen van veiligheid

De verdere vormgeving van duurzaam-veilige wegen zou gebaat zijn bij het vooraf kunnen kwantificeren van de veiligheidseffecten van verschillende alternatieve uitvoeringsvormen. Onveiligheids- en ongevalsmodellen zijn hiervoor een hulpmiddel, evenals overzichten van gerapporteerde effecten. Bestaande buitenlandse modellen zouden moeten worden aangepast aan de Nederlandse omstandigheden. Toepassing in de praktijk kan alleen met succes plaatsvinden als de modeldetaillering aansluit bij de voorliggende ontwerpvarianten.

SWOVschrift 78 - maart 1999

Thema's kennisbank