Politietoezicht
Hoe werkt politietoezicht?
Politietoezicht werkt op basis van de pakkans. De controles langs de weg bepalen de objectieve pakkans, ofwel handhavingsdruk. Op grond van deze handhavingsdruk en datgene wat weggebruikers hierover lezen in kranten of horen van vrienden of kennissen, schatten ze de kans in dat ze zelf betrapt worden op een overtreding: de subjectieve pakkans. Deze ingeschatte pakkans werkt als een prikkel om de overtreding te vermijden.
De preventieve effecten van politietoezicht zijn over het algemeen groter naarmate de subjectieve pakkans en de zekerheid van bestraffing groter zijn, de straf sneller volgt op een overtreding en het publieke draagvlak groter is. Elk van deze elementen vormt een schakel in de keten van handhaving. Als bijvoorbeeld de subjectieve pakkans klein is, zullen de strafmaat, de zekerheid van bestraffing en de snelheid van bestraffing weinig verschil uitmaken voor de preventieve werking. Voor een hogere subjectieve pakkans is het belangrijk dat controles met de nodige publiciteit samengaan, dat zij met enige regelmaat gehouden worden, en dat zij onvoorspelbaar, goed zichtbaar en moeilijk te omzeilen zijn.
Elk land heeft een zeker basisniveau van reguliere politiecontrole in het verkeer. Deze handhavingsdruk zou minimaal met een factor twee, drie of zelfs vier verhoogd moet worden om een effect op gedrag en dus op verkeersveiligheid te verkrijgen. Wel is de 'wet van de verminderde meeropbrengst' van toepassing: een steeds hoger niveau van toezicht levert naar verwachting steeds minder extra veiligheidswinst op (bijvoorbeeld in bespaarde letselongevallen).
Voor meer details:
Factsheet Politietoezicht en rijsnelheid (pdf)
Factsheet Effecten van politietoezicht op het gebruik van beveiligingsmiddelen, bromfietshelmen, en op roodlichtovertredingen (pdf)