Gevaarherkenning
Gevaarherkenning is een essentieel onderdeel van de rijtaak. Een goede gevaarherkenning houdt niet alleen in dat men het gevaar tijdig opmerkt en herkent, maar ook dat men de ernst ervan goed inschat en weet wat men moet doen om het gevaar af te wenden. Daarbij is niet alleen verkeersinzicht, maar ook zelfinzicht van belang. Er zijn duidelijke aanwijzingen dat onvoldoende vaardigheid in gevaarherkenning een belangrijke rol speelt in het ontstaan van ongevallen, met name ongevallen waar beginnende bestuurders bij betrokken zijn.
Na Australië en Engeland heeft Nederland in 2009 gevaarherkenning tot een vast onderdeel gemaakt van het theorie-examen voor het rijbewijs B. Als gevaarherkenning onderdeel is van het rijexamen is het uiteraard van belang dat die vaardigheid goed gemeten kan worden. Er zijn verschillende methoden om het gevaarherkenningsvermogen bij bestuurders te meten, maar die zijn niet allemaal geschikt om bij een rijexamen te gebruiken.
In het Nederlandse examen krijgen de kandidaten bij het onderdeel gevaarherkenning 25 foto's te zien die zijn genomen vanuit het perspectief van de bestuurder. Elke foto is acht seconden in beeld. Gedurende deze tijd moeten de kandidaten aangeven of zij in die situatie: zouden remmen, het gas zouden loslaten of met dezelfde snelheid zouden blijven doorrijden. 'Remmen' correspondeert met acute gevaren die tot een ongeval zullen leiden als de snelheid niet onmiddellijk verlaagd wordt. 'Gas loslaten' correspondeert met mogelijke, verborgen gevaren die (nog) niet zichtbaar zijn. 'Niets aan de snelheid veranderen' correspondeert met situaties waarin er noch sprake is van acuut gevaar, noch van verborgen gevaar. Onderzoek heeft laten zien dat ervaren automobilisten deze toets beter maken dan beginnende automobilisten en dat jonge beginnende automobilisten zonder een ongeval hem beter maken dan jonge beginnende automobilisten met een ongeval.
Meer details:
Factsheet Herkennen van gevaren in het verkeer (pdf)
Over de mogelijkheden om de vaardigheid gevaarherkenning te trainen is een aparte factsheet verschenen: Trainen van gevaarherkenning (pdf)