Fietsen
Met een gemiddelde van 850 fietskilometer per inwoner per jaar, kan Nederland een echt fietsland genoemd worden. Voor kinderen en schoolgaande jeugd is fietsen, naast lopen, zelfs de belangrijkste manier om zich te verplaatsen. Omdat fietsers zich onbeschermd, en met een relatief groot snelheidsverschil mengen met ander verkeer, worden zij tot de groep van kwetsbare verkeersdeelnemers gerekend. Volgens de politieregistratie vielen er in 2008 145 doden en ruim 2300 ziekenhuisgewonden onder fietsers. Gezien de slechte registratie van fietsslachtoffers ligt het werkelijke aantal aanzienlijk hoger. Per gereden fietskilometer blijken de 75+'ers verreweg het hoogste slachtofferrisico te hebben. Hun fysieke kwetsbaarheid is hiervoor de belangrijkste reden.
Ongevalskenmerken
Bijna 80% van de ernstig gewonde fietsslachtoffers valt binnen de bebouwde kom en hiervan gebeurt tweederde op kruispunten en eenderde op wegvakken. Buiten de bebouwde kom vallen de meeste slachtoffers (57%) juist op wegvakken. De belangrijkste botspartner voor fietsers is de personenauto (58%). De manoeuvre die het vaakst voorafgaat aan ongevallen tussen fietsers en personenauto’s is die waarbij beide verkeersdeelnemers rechtdoor rijden en elkaar – zonder af te slaan – kruisen. Bij 4% van de ernstig gewonde fietsers was de tegenpartij een vrachtauto. Het gaat hier vaak om zogeheten dodehoekongevallen. Bij fietsers zijn er ook veel ongevallen waarbij geen andere verkeersdeelnemers betrokken zijn.
Maatregelen
Zowel infrastructurele maatregelen, verbeteringen aan het voertuig en educatie moeten het ongevalsrisico voor fietsers verder omlaag brengen.
Om grote snelheidsverschillen op dezelfde rijbaan te voorkomen, moet snel en langzaam verkeer zoveel mogelijk fysiek van elkaar gescheiden zijn. Bij voorkeur zouden alle gebiedsontsluitingswegen daarom met fietsvoorzieningen uitgerust moeten zijn. Daar waar fietsers en gemotoriseerd verkeer mengen (verblijfsgebieden), moet de snelheid laag zijn. De inrichting van deze gebieden moet hiertoe 'uitnodigen'.
Verbeteringen aan het voertuig kunnen zowel betrekking hebben op de fiets zelf, zoals het gebruik van reflectoren en een goede verlichting, als op de botspartners. Zo worden vrachtwagens steeds beter uitgerust met speciale spiegels om dodehoekongevallen te voorkomen; ook kan zijafscherming van het gebied tussen de voertuigassen de verkeersveiligheid voor fietsers bevorderen. Deze laatste maatregel voorkomt dat fietsers na een val of aanrijding onder de vrachtwagen schuiven en overreden worden.
Tot slot is het zaak zowel de fietsers zelf als de (vracht)autobestuurders goed op te leiden en voor te lichten over de gevaarlijke situaties en een veilig gedrag. Een fietshelm is daarbij een effectief hulpmiddel om je als fietser te beschermen tegen hoofd- en hersenletsel.
Voor meer details: Factsheet Fietsers (pdf)
Andere SWOV-factsheets over fietsers:
Factsheet Fietshelmen (pdf)
Factsheet Fietsvoorzieningen op gebiedsontsluitingswegen (pdf)
Factsheet Gebruik van media-apparatuur door fietsers en voetgangers (pdf)
Factsheet Oversteekvoorzieningen voor fietsers en voetgangers (pdf)