De rol van vermoeidheid bij bestuurders bij het ontstaan van verkeersongevallen
mag niet worden onderschat. Dit zegt de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek
Verkeersveiligheid SWOV in een deze week gepubliceerd rapport. Vermoeidheidsongevallen
zijn bovendien niet alleen een kwestie van te lang achtereen doorrijden:
ook slecht of te kort slapen, stress of tijd van de dag kunnen vermoeidheid
veroorzaken. In het rapport schat de SWOV dat in 10 tot 15% van de
ernstige verkeersongevallen sprake was van vermoeidheid van de bestuurder.
Technische hulpmiddelen om vermoeidheidsongevallen te voorkomen zijn wel
in ontwikkeling, maar nog niet gebruiksklaar. Consequent toepassen (en
handhaven) van de regels voor rij-en rusttijden en een safety culturein
de vervoersbranche zijn op dit moment de enige middelen om ongevallen
door vermoeidheid tegen te gaan. Particuliere automobilisten zullen via
voorlichting op de risico's van vermoeidheid moeten worden gewezen.
Vermoeidheid: niet alleen te lang achter het stuur
Lange tijd werd vermoeidheid in het verkeer vooral gekoppeld aan de tijd
die men achter het stuur zit. Uit het SWOV-onderzoek komt echter
naar voren dat vermoeidheid veel meer oorzaken kent. Te weinig slaap,
slechte kwaliteit slaap (bijvoorbeeld door slaapstoornissen of medicijngebruik)
en tijd van de dag kunnen alle vermoeidheid veroorzaken. Dit betekent
dat vermoeidheid achter het stuur niet alleen voorkomt in landen waar
grote afstanden worden gereden, maar ook in kleine landen als Nederland.
Bovendien is vermoeidheid zowel een probleem is voor beroepschauffeurs
als voor de particuliere autobestuurder.
Bestuurders die vermoeid zijn hebben een grotere kans op een ongeval.
Door de vermoeidheid neemt de rijvaardigheid af waardoor bestuurders minder
goed koers houden en minder vloeiende stuurbewegingen maken. Ook is men
minder goed in staat om alert te reageren op bijvoorbeeld snelheidsvermindering
van voorliggers of informatie uit de omgeving. Daarnaast worden de stemming
en de motivatie om veilig te blijven rijden minder: men raakt eerder geïrriteerd,
is minder geneigd
om zich aan maximumsnelheden te houden of om voor een rood licht te stoppen.
700 tot 1000 ernstige ongevallen (mede) door vermoeidheid
Het exact vaststellen van de invloed van vermoeidheid bij het ontstaan
van ongevallen is erg lastig. Dit komt omdat vermoeidheid vrijwel
niet objectief is vast te stellen, zoals dit wel het geval is bij bijvoorbeeld
alcoholgebruik. Uit verschillende buitenlandse informatiebronnen blijkt
echter dat vermoeidheid in zo'n 10 tot 15% van de ernstige ongevallen
(mede)oorzaak is. Als wordt
aangenomen dat deze percentages voor de Nederlandse situatie niet veel
anders zijn, betekent dit jaarlijks tussen de 700 en 1000 ernstige (auto)ongevallen.
Maatregelen: vooral voorlichting
De mogelijkheden om iets te doen aan vermoeidheid in het verkeer zijn
beperkt. De particuliere automobilist kan met voorlichting bewust worden
gemaakt van de gevaren van vermoeidheid. Voor beroepschauffeurs zijn er
regels voor de rij- en rusttijden. Toepassing en naleving hiervan moet,
samen met een breder veiligheidsdenken (safetyculture) worden gestimuleerd
binnen de gehele vervoerssector.
De verwachting is dat er in de toekomst ook technische hulpmiddelen beschikbaar
komen die vermoeidheid bij de bestuurder automatisch detecteren. Deze
systemen kunnen de bestuurder waarschuwen met geluidssignalen of zelfs
ingrijpen door de koers van de auto te corrigeren. Voor toepassingen
in de praktijk zijn deze systemen nu echter nog niet geschikt.
Activeer de link om het volledige onderzoeksrapport
Vermoeidheid achter
het stuur (R-2003-16) te lezen.
|
