SWOV-reactie op argumenten Fietsersbond
Experimenteel TNO-onderzoek
Brouwer & Brouwer (2001) hebben via foto-onderzoek aannemelijk gemaakt
dat verkeersdeelnemers, zowel automobilisten als fietsers, bij het naderen
van een fietsoversteek (gelegen naast de rotonderijbaan) de voorrangsregeling
vooral afleiden uit de aanwezige verkeerstekens, met name de haaientanden.
Daar er op dit moment in de praktijk geen algemene voorrangsregeling voor fietsers
op fietspaden langs rotondes bestaat, kunnen verkeersdeelnemers ook niet veel
anders doen dan afgaan op de verkeerstekens ter plaatse.
Voor zover bekend is er nog geen ongevallenonderzoek uitgevoerd waarbij de
aan- en afwezigheid van haaientanden is geëvalueerd.
De gebruikte onderzoeksmethode maakt het niet mogelijk vast te stellen of de
proefpersonen daadwerkelijk voorrang zouden hebben verleend of, gelet op het
aantal handelingen in korte tijd voor een automobilist, daartoe in staat waren
geweest.
CROW 1998
De SWOV ging in 1998 akkoord met de aanbeveling 'fiets in de voorrang' mits
er voldaan zou worden aan de aanbevelingen zoals door die door een werkgroep
van het CROW geformuleerd zijn. Ook onze verwachting was dat rotondes met een
dergelijke vormgeving daadwerkelijk veiliger zouden zijn. Helaas blijkt de
praktijk lang niet altijd aan deze voorwaarden te voldoen of, als er wel aan
wordt voldaan, is de veiligheidswinst toch niet aantoonbaar.
De SWOV onderzoekt verkeersveiligheidskwesties en deze studie leert dat 'fietsers
uit de voorrang' veiliger is gebleken dan 'fietsers in de voorrang'.
SWOV-onderzoek naar kruispunten (R-2003-36)
In het SWOV-rapport 'Veiligheid op kruispunten van verkeersaders binnen de
bebouwde kom' is o.a. een algemene analyse verricht van 10 rotondes met fietsers
uit de voorrang en 24 rotondes met fietsers in de voorrang. In dat onderzoek
is tevens een analyse uitgevoerd met een kleine groep (12) rotondes die onderling
overeenkomen wat betreft de soort fietsvoorziening. De analyse is daarbij
toegespitst op de kwestie in/uit de voorrang en levert als uitkomst dat viertaksrotondes
met fiets in de voorrang 344% meer risico vertonen dan viertaksrotondes met
fietsers uit de voorrang. Deze uitkomst levert geen wezenlijk andere beeld
dan het onderzoek dat is uitgebracht onder de titel Rotondes met vrijliggende
fietspaden ook veilig voor fietsers?.
Onderscheid bromfietsers en fietsers
In het onderzoek Rotondes met vrijliggende fietspaden ook veilig voor fietsers?
stellen we vast dat 'in de voorrang' vooral een probleem is voor fietsers,
want ongeveer 80% van de ongevallen betreft het conflict auto-fiets. De onderzoeksperiode
betreft 1996 tot en met 2000. De maatregel 'Bromfiets op de rijbaan' is eind
1999 ingevoerd en zit dus voor een klein deel in de onderzoeksperiode. Overigens
hebben lang niet alle gemeenten de maatregel BOR (volledig) doorgevoerd en
zijn er dus ook rotondes in de bebouwde kom met fiets-/bromfietspaden.
Omdat de problemen met de fietsveiligheid het meeste opvallen, is daar het
accent komen te liggen in dit onderzoek.
SWOV, 4 februari 2005