SWOV homepage
English  

Thema's kennisbank

SWOV-Standpunt

Juni 2004

SWOV-reactie op voornemen ministerie VenW bromfietsleeftijd op 16 jaar te handhaven

De SWOV verwacht dat het nieuwe maatregelenpakket minder doden zal besparen dan het oorspronkelijke plan van de minister waarin werd voorgesteld de leeftijd voor bromfietsers te verhogen naar 17 jaar.

 

Effecten alternatieve maatregelen
De invoering van een verplichte rijopleiding en een puntenrijbewijs voor bromfietsers, het alternatief waar de minister nu voor gekozen heeft, kan op zich effectief zijn, zij het naar verwachting veel minder dan de maatregel van een leeftijdsverhoging.

Rijopleiding
Nu er een rijexamen lijkt te komen is het belangrijk dat in de rijopleiding voldoende aandacht wordt besteed aan gevaarherkenning en het tegengaan van zelfoverschatting. Alleen aandacht voor de beheersing van het voertuig in vaardigheidstrainingen zal waarschijnlijk zelfs tot een averechts effect kunnen leiden. Jongeren zouden hun eigen kunnen (nog) meer overschatten. Ze verliezen daarbij hun kwetsbaarheid op dit voertuig uit het oog.
In Noorwegen wordt al langer ervaring opgedaan met een verplichte rijopleiding voor bromfietsers. De opleiding bestaat uit minimaal 20 lessen (10 praktijk- en 10 theorielessen). In het door de Noorse overheid vastgestelde leerplan staat dat in de lessen o.a. aandacht dient te worden besteed aan de risico's van het bromfietsrijden, factoren die tot risicovergroting leiden en persoonlijke bescherming. De invoering van deze verplichte rijopleiding (1992) heeft in Noorwegen niet geleid tot een daling van het ongevalrisico van bromfietsers.

Puntenrijbewijs
Het effect van een puntenrijbewijs voor bromfietsers hangt sterk af van de kentekening van bromfietsen en de pakkans bij een overtreding. Is die pakkans gering, dan zal het (afschrikkende) effect van een puntenrijbewijs beperkt blijven. Om een blijvende gedragsverandering te realiseren dient de subjectieve pakkans hoog te zijn en daarvoor is voldoende politiecapaciteit nodig. Overigens verwacht de SWOV wel dat de doorwerking van de strafpunten naar het autorijbewijs bijdraagt aan het afschrikkende effect.

 

Drempel
De SWOV verwacht wel dat de verplichte rijopleiding/het puntenrijbewijs voor bromfietsers voor jongeren een drempel zal zijn om überhaupt nog met brommerrijden te beginnen. Uit een SWOV-onderzoek blijkt dat jongeren veelal voor de 'fun' bromfietsrijden dan dat het als noodzakelijk vervoermiddel wordt gezien.
Het is niet ondenkbeeldig dat jongeren met de huidige plannen van de minister, de bromfiets overslaan om met 17 of 18 jaar meteen in een auto te stappen.

 

Meting effecten
De SWOV verwacht niet dat met deze maatregelen uiteindelijk eenzelfde reductie in het aantal dodelijke slachtoffers behaald kan worden als met een leeftijdsverhoging naar 17 jaar. Een evaluatie op basis van ongevallen kan op zijn vroegst in 2008 plaatsvinden op basis van de cijfers van 2007. Dit is het gevolg van het invoeringsschema dat nu voorzien is:

  • kentekening: invoering start in september 2005 en is voltooid in november 2006,
  • rijexamen: streefdatum invoering januari 2007.

Of dit schema aangehouden kan worden nu er een puntensysteem aan wordt toegevoegd is de vraag.
De SWOV steunt het voornemen om alsnog een leeftijdsverhoging te overwegen als uit de evaluaties blijkt dat het nieuwe maatregelenpakket minder dodelijke slachtoffers onder jonge bromfietsers bespaart dan dat er met oorspronkelijke pakket incl. leeftijdsverhoging bereikt kan worden (28 doden).

 

Risico's bromfietsers
De SWOV heeft er in het verleden voor gepleit om de bromfietsleeftijd zelfs te verhogen naar 18 jaar.
Het verhoogde risico dat 16/17 jarige bromfietsers lopen, wordt veroorzaakt door:

  • Gebrek aan ervaring
  • Overschatting van de eigen vaardigheden
  • Onderschatting van gevaarlijk situaties
  • Groepsgedrag (stoer doen)
  • De kwetsbaarheid in het verkeer

Voor het standpunt op de (oorspronkelijke) Rijbewijsrevolutie, klik hier

 

 

Inlichtingen:
SWOV, afdeling Informatie & Communicatie
Han Tonnon, (070) 317 33 15, 06-11 53 29 15
Patrick Rugebregt, (070) 317 33 18, 06-12365471
E-mail: persvoorlichting@swov.nl