SWOV homepage
English  

Thema's kennisbank

SWOV-Standpunt

 

SWOV-reactie op ongevalscijfers 2003: daling stagneert, nieuw pakket maatregelen nodig

Algemeen
Minister Peijs heeft in haar presentatie op het Nationaal Verkeersveiligheidscongres (NVVC) op 21 april 2004 in De Doelen te Rotterdam bekend gemaakt dat het werkelijke aantal verkeersdoden in 2003 met 2% gestegen is tot 1088 (1066 in 2002).

Deze stijging is op zich niet verontrustend. Voor een goed zicht op de ontwikkeling van de verkeersveiligheid is het beter om cijfers over een langere periode met elkaar te vergelijken en niet uitsluitend het ene jaar met het andere. Op basis van het huidige gegevens zou 2002 eerder een gunstig jaar genoemd mogen worden dan 2003 een slecht jaar.
Over een langere periode bezien is de conclusie wel gerechtvaardigd dat de dalende lijn die zich al heel lang aftekent, zich niet doorzet in de meest recente jaren. Dit is op zich wel een betreurenswaardige ontwikkeling.

Mogelijke oorzaak is het uitblijven van nieuwe maatregelen in de afgelopen twee jaar. De initiatieven die de minister nu heeft getoond onder de titel 'de Rijbewijsrevolutie' (waarin haar voorstel voor de verhoging van de leeftijd voor brom- en snorfietsers en de invoering van puntenrijbewijs) getuigen van nieuwe aandacht voor de verkeersveiligheidsproblematiek. Ook zijn er andere maatregelen denkbaar die op steun onder de bevolking kunnen rekenen: meer politietoezicht, lagere alcohollimieten voor beginnende bestuurders, invoering van een black box in de auto, verbetering van de rijopleiding, verbetering van wegen en meer voorlichting.

De SWOV denkt tenslotte dat er een nieuwe impuls gegeven zou moeten worden aan de uitvoering van Duurzaam Veilig. In de jaren negentig was dit een belangrijke stimulans voor het verder omlaag brengen van het aantal verkeersslachtoffers in Nederland. Er zal een nieuwe aanpak ontwikkeld moeten worden om dit succes voort te kunnen zetten. Alle organisaties die betrokken zijn bij het verkeersveiligheidsbeleid (overheden, politie, maatschappelijke organisaties, private sector) zullen meer in de bevordering van de verkeersveiligheid moeten investeren. Fred Wegman heeft tijdens het NVVC 2004 op 21 april gepleit voor de oprichting van een Nationaal Comité Duurzaam Veilig dat een verkeersveiligheidsakkoord moet voorbereiden waarin een Tweede Generatie Duurzaam Veilig Maatregelen voor de komende jaren wordt uitgewerkt.

 

Snelheid
Het aantal verkeersdoden is met 20% gestegen ten opzichte van het gemiddelde van de afgelopen jaren op de wegen met de hoogste maximum toegestane snelheid in Nederland (100 en 120 km/uur wegen). Ook op wegen met een limiet van 30 of 60 km/ uur is een stijging geconstateerd. Het is onduidelijk waardoor deze stijging veroorzaakt wordt. De gemiddeld gereden snelheid is slechts licht gestegen en kan deze toename niet verklaren.
Het aantal 30 km-gebieden is in Nederland de afgelopen jaren flink toegenomen. In weglengte is het aantal kilometers in deze gebieden toegenomen van 8500 km in 1998 naar 30.000 km in 2003. Dit zou een verklaring van het absolute aantal dodelijke slachtoffers in die zones kunnen zijn. Per 1000 km zijn zowel het aantal dodelijke slachtoffers als het aantal gewonden in 30 km/u gebieden gedaald.
De SWOV is bezig met voorstel voor een nieuwe visie op het limietenstelsel in Nederland. Deze notitie wordt in de zomer verwacht.

 

Alcohol
Ten opzichte van 2002 is de alcoholonveiligheid licht afgenomen, echter niet ten opzichte 2001. Het aantal dodelijke alcoholongevallen daalde van 85 (2002) naar 66 (2003). Het aantal ziekenhuisongevallen daalde van 875 (2002) naar 854 (2003).
Het is nog te vroeg om uit deze daling conclusies te trekken. Onder andere omdat het aantal alcoholongevallen in 2002 hoger lag dan gemiddeld.


Bestelverkeer
Het aantal verkeersdoden (55) onder inzittenden van bestelauto’s is in 2003 opvallend hoog vergeleken met 2002. De toename van het aantal doden is ruim 50 %. Opvallend is de stijging als gevolg van een botsing tussen een bestelauto en een vrachtauto, in absolute aantallen steeg dit van 4 naar 13.
Naast de toename van de inzittenden van bestelauto als verkeersdode, valt ook op dat bestelauto’s meer betrokken zijn bij dodelijke ongevallen. Het aantal doden bij ongevallen waar minimaal 1 bestelauto betrokken was, steeg van 114 in 2002 naar 155 in 2003.
De SWOV heeft er al eerder op gewezen dat bestelauto's een verhoogd risico lopen in het verkeer. Bovendien is er een toename van bestelverkeer waar te nemen door economische ontwikkelingen ('just in time' leveringen; meer, maar kleinere bevoorrading, aantrekkelijkheid van personenauto's en terreinwagens met een grijs kenteken).
Een bestelbus mag worden bestuurd door iemand die een rijbewijs B heeft, en dus geleerd heeft om een personenauto te besturen. Een bestelbus is een heel ander type voertuig: hij is zwaarder groter, heeft een ander/beperkter zichtveld en gedraagt zich in bepaalde manoeuvres anders dan een personenauto.
De SWOV heeft in het verleden gepleit voor de volgende maatregelen:

  • betere bundeling van de goederenstroom c.q. concentratie van bedrijven die door bestelbusjes worden bevoorraad op bedrijventerreinen
  • botsvriendelijker voertuigontwerp
  • een aparte training/opleiding voor de bestuurders; uitbreiding van de rijopleiding-B dan wel een aparte categorie voor bestelbusjes
  • realistischer vervoerschema’s, snelheidsbegrenzers, GPS-systemen. Dit alles om het rijden onder te grote tijdsdruk, zoekgedrag en te hoge snelheden te voorkomen.
 

Inlichtingen:
SWOV, afdeling Informatie & Communicatie
Han Tonnon, (070) 317 33 15, 06-11 53 29 15
Patrick Rugebregt, (070) 317 33 18, 06-12365471
E-mail: persvoorlichting@swov.nl