Kennis

• Onderzoeksprogramma
  • Vorige programma's
  • Internationaal
• Factsheets
• SWOV-publicaties
  • Recent verschenen
  • Dissertaties
• Bibliotheek
  • Recente aanwinsten
  • Informatiesystemen
• Cijfers
  • Bronvermelding
  • Gegevensbronnen
  • Afkortingenlijst
  • Definitielijst
  • Instructievideo's
  • Browsers
• Tools
  • Maatregelenindex
  • Methoden
  • Weblinks
  • Afkortingen
  • Vertaallijst
  • Landen

 

Verkeersdodenstatistiek

Een verkeersdode is iemand die als gevolg van een verkeersongeval overlijdt, binnen 30 dagen na dat ongeval. De statistiek Verkeersdoden van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) geeft het aantal verkeersdoden aan naar een aantal kenmerken.

Het aantal verkeerdoden wordt sinds 1996 jaarlijks door het CBS in samenwerking met het Ministerie van Infrastructuur en Milieu vastgesteld op basis van drie bronnen:

• de doodsoorzakenstatistiek,
• rechtbankverslagen en
• BRON.

In BRON zijn op basis van politierapporten veel details over geregistreerde ongevallen bekend. Ontbrekende gevallen worden uit de andere twee statistieken aangevuld. Van deze extra verkeersdoden is helaas niet veel informatie bekend. De Verkeersdodenstatistiek van het CBS geeft daarom slechts de aantallen naar een beperkt aantal kenmerken.

Toepassing in verkeersveiligheidsonderzoek

Bij voorkeur wordt in onderzoek naar verkeersveiligheid het werkelijk aantal verkeersdoden gehanteerd. Zoals hierboven is uitgelegd, kunnen deze echter maar naar een beperkt aantal kenmerken worden uitgesplitst. In die onderzoeken waar nadere kenmerken nodig zijn, worden daarom de geregistreerde aantallen uit BRON gehanteerd en wordt in de rapportage ingegaan op de onderregistratie van de specifieke groep. Soms wordt, indien nodig, middels een ophoogfactor gecorrigeerd.

Methode

Verkeersdoden worden op diverse manieren in registraties vastgelegd:

• Een arts die de doodsoorzaak vaststelt, geeft dit door aan het CBS en aan de burgerlijke stand van de overlijdensgemeente. Deze muteert de Gemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens (GBA) als de persoon een ingezetene is van Nederland en stuurt de doodsoorzaakverklaring naar het CBS. Op basis van deze gegevens maakt CBS de doodsoorzakenstatistiek. De doodsoorzakenstatistiek heeft geen waarnemingen in gevallen dat een niet-ingezetene overlijdt. Buitenlanders die wel in de GBA zijn ingeschreven, zijn daarin wel opgenomen. Ingezetenen van Nederland die overlijden als gevolg van een ongeval in het buitenland, zijn ook uit de statistiek weggelaten.
• In het geval van een niet-natuurlijke dood doet de politie onderzoek naar de toedracht en maakt zij proces-verbaal op. De rechtbank doet een uitspraak. Het CBS raadpleegt de verslagen en combineert deze met de doodsoorzakenstatistiek tot de statistiek van niet-natuurlijke dood.
• Over het algemeen wordt de politie ingeschakeld bij ernstige ongevallen. Dit is niet alleen voor de verkeersafhandeling of verzekering, maar ook voor het bepalen van de toedracht en het opmaken van een proces verbaal voor de rechtbank. Uiteraard worden deze gegevens ook gebruikt voor het doen van onderzoek naar preventieve maatregelen en het monitoren en evalueren van ontwikkelingen of maatregelen. In het geval van ernstig letsel wordt door omstanders en betrokkenen vaak eerst medische hulp ingeroepen. De politie is in dergelijke gevallen niet altijd in staat om het ongeval en de daarbij betrokken slachtoffers goed vast te leggen. Het kan daarom voorkomen dat er van een dodelijk verkeersongeval geen proces-verbaal of een registratieset voor de Verkeersongevallenregistratie is. Dit is vaker het geval als het slachtoffer later overlijdt of als er geen motorvoertuig bij het ongeval betrokken is.

Het statistiekjaar is gelijk aan het jaar waarin het ongeval plaatsvond en hoeft niet gelijk te zijn aan het jaar waarin de persoon is overleden. Iets dergelijks geldt ook voor dag, tijdstip en provincie; deze variabelen verwijzen naar plaats en tijd van het ongeval.

In de medische registratie (LMR) wordt ook informatie vastgelegd van verkeersslachtoffers die in het ziekenhuis overlijden. Omdat deze gegevens pas later in het jaar beschikbaar komen, worden deze data niet bij het vaststellen van de statistiek verkeersdoden gebruikt.

Beschikbaarheid gegevens

Jaarlijks in het tweede kwartaal worden de gegevens aangevuld. De gegevens zijn beschikbaar vanaf 1996.

Kwaliteit

Betrouwbaarheid, nauwkeurigheid en volledigheid

Door het combineren van verschillende bronnen wordt zo nauwkeurig mogelijk bepaald wat het aantal verkeersdoden in Nederland is. In gevallen dat de bronnen met elkaar in tegenspraak zijn, is de bron met de betrouwbaarste gegevens leidend. Voor persoonskenmerken (leeftijd, geslacht) is de doodsoorzakenstatistiek bepalend; deze is immers gebaseerd op de GBA. Voor ongevalskenmerken is dat het BRON-bestand (datum, tijdstip en plaats van het ongeval, vervoerwijze, tegenpartij).

Elke bron afzonderlijk is behoorlijk compleet. Toch is het niet uit te sluiten dat er nog enkele gevallen zijn die in geen van deze drie bronnen zijn geregistreerd. In het onderzoeken van de verkeersveiligheid op basis van verkeersdoden baseren we ons echter altijd op de gevallen waar informatie over beschikbaar is.

Verwijzingen

CBS Statistiek Verkeersdoden – korte onderzoeksbeschrijving

CBS Doodsoorzakenstatistiek – korte onderzoeksbeschrijving

Bronvermelding en gegevens

De gegevens over verkeersdoden die u op de SWOV-website aantreft, zijn afkomstig van de statistiek Verkeersdoden van het CBS. Overname van de gegevens over verkeersdoden is toegestaan onder voorwaarde van vermelding van het CBS en de statistiek Verkeersdoden.

Externe gegevens

CBS verkeersdoden naar leeftijd, geslacht en vervoerwijze
CBS verkeersdoden naar leeftijd, geslacht en provincie
Zie ook Doodsoorzaken, Niet-natuurlijke dood en Verkeersdoden onder ingezetenen per maand

<<< terug