Bevolkingsstatistiek
Deze statistiek wordt samengesteld door het CBS. De bevolkingstabellen op de SWOV-website geven het aantal personen op 1 januari van het betreffende jaar naar leeftijdsklasse, geslacht en gemeente. Hierbij wordt de meest recente gemeente indeling gevolgd. Bevolkingsaantallen zijn beschikbaar vanaf 1950. In de afgelopen 60 jaar is de omvang van de Nederlandse bevolking gegroeid van 10 miljoen in 1950 naar 16,5 miljoen inwoners nu.
Toepassing in verkeersveiligheidsonderzoek
Door de aantallen verkeersslachtoffers te relateren aan de bevolkingsomvang kan bekeken worden welke groepen meer of minder risico op een verkeersongeval ondervinden. Gezien de lange beschikbaarheid en nauwkeurigheid van de bevolkingsgegevens leent deze expositiemaat zich goed voor een analyse van de ontwikkeling van de verkeersveiligheid. Ook voor internationale vergelijking zijn bevolkingscijfers relevant. Ook andere, aan verkeersveiligheid gerelateerde gegevens kunnen met bevolkingsgegevens 'per capita' geanalyseerd worden, zoals bezit en gebruik van vervoermiddelen, rijbewijsbezit, weglengte of het aantal verplaatsingen en de daarbij afgelegde afstand.
Een aantal verkeersveiligheidsindicatoren blijkt ook samen te hangen met de bevolkingsdichtheid.
In sommige gevallen is het relevant te corrigeren naar de mobiele bevolking. De mobiele bevolking benadert zo goed mogelijk het deel van de bevolking dat aan het verkeer deelneemt. Hierbij wordt gecorrigeerd voor de institutionele bevolking en wordt uit de aantallen op 1 januari en 31 december (=1 januari van het volgende jaar) de gemiddelde bevolking berekend. De mobiele bevolking vormt het ophoogkader voor de Personenmobiliteit..
Methode
Vaststelling van gemeentelijke bevolkingscijfers valt sinds 1995 onder de wet op de Gemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens (GBA). De cijfers van vóór 1995 zijn in overleg met de gemeenten vastgesteld.
Het CBS beschikt over een selectie van gegevens uit de GBA. Daarmee wordt het inwonertal van Nederland vastgesteld. Deze gegevens hebben betrekking op alle personen die in de GBA zijn opgenomen. In principe wordt iedereen die voor onbepaalde tijd in Nederland woonachtig is, opgenomen in de basisadministratie van de gemeente waar de nachtrust hoofdzakelijk wordt genoten (de zogenoemde woongemeente). De peiling hiervan vindt jaarlijks plaats op 1 januari.
Doelpopulatie
De waarnemingen zijn sinds 1995 gebaseerd op informatie die het CBS ontvangt uit de Gemeentelijke Basisadministratie persoonsgegevens (GBA). Deze gegevens hebben betrekking op alle personen die in de GBA zijn opgenomen (de 'de jure' bevolking). In principe wordt iedereen die voor onbepaalde tijd in Nederland woonachtig is, opgenomen in de basisadministratie van de gemeente waar de nachtrust hoofdzakelijk wordt genoten (woongemeente). Personen die 'de jure' tot de bevolking van Nederland behoren, maar voor wie geen vaste woonplaats valt aan te wijzen, zijn opgenomen in de basisadministratie van de gemeente Den Haag.
Beschikbaarheid gegevens
Aan het eind van iedere maand worden de voorlopige cijfers voor de voorafgaande maand gepubliceerd. In februari/maart worden van de belangrijkste onderwerpen voorlopige cijfers voor het voorafgaande kalenderjaar (indien het de bevolkingsontwikkeling betreft) resp. per 1 januari van het huidige kalenderjaar (indien het de bevolkingsomvang betreft) gepubliceerd. In september/oktober worden de voorlopige cijfers vervangen door definitieve cijfers.
Kwaliteit
Betrouwbaarheid, nauwkeurigheid en volledigheid
De kwaliteit van de verstrekte cijfers is dezelfde als die van bevolkingsregisters. Het betreft een volledig register; alle mutaties (geboortes, verhuizingen – ook immigratie en emigratie – en overlijden) worden door de gemeenten verwerkt.
De kwaliteit van de adresgegevens staat nog wel eens onder druk. Op de bevolkingsaantallen per gemeente zoals die hier gebruikt worden heeft dit echter nauwelijks invloed.
Bij alle mutaties die de gemeente doorvoert blijken er soms administratieve correcties noodzakelijk te zijn.
Variabelen
De volgende variabelen zijn op de SWOV-website beschikbaar gesteld:
- Jaar 1950 – heden
- Leeftijd ieder jaar tot en met 94 en 95+
- Geslacht
- Burgerlijke staat 1950-2000: ongehuwd, gehuwd, weduwstaat, gescheiden. In de periode vanaf 2001 is dit niet bekend
- Gemeente 1950-1977 onbekend. 1978 – heden: gemeentecode en naam
Regionale indeling van gemeenten
Behalve per gemeente zijn de bevolkingsgegevens ook beschikbaar per politieregio, per kaderwetgebied en per provincie. Daartoe worden de gemeentelijke gegevens gebundeld.
Gemeentelijke herindeling
In de tabel wordt steeds als eerste de meest recente, gemeentelijke indeling gegeven. Hiertoe worden de gegevens van vervallen gemeenten toegekend aan de nieuwe gemeente. Als een vervallen gemeente wordt verdeeld tussen meerdere andere gemeenten wordt de oude gemeente in zijn geheel ondergebracht bij de nieuwe gemeente die de meeste inwoners van de oude gemeente toegewezen kreeg. Deze methode wordt ook toegepast bij alle andere relevante bestanden, zoals ongevallen, voertuigpark en weglengte.
Door gemeentelijke herindeling is in de periode 1978–2011 het aantal gemeenten afgenomen van 833 tot 418.
Literatuur en externe gegevens
CBS (2000). Bevolking der gemeenten van Nederland op 1 januari 2000. CBS, Voorburg/ Heerlen.
CBS Gemeentelijke herindelingen, actuele lijst, CBS, Voorburg/ Heerlen.
CBS Beschijving Bevolkingsstatistiek.
Veel van de gegevens en publicaties van het CBS zijn ook via hun eigen website te raadplegen.
Website van CBS-thema bevolking met Statline.
Tabel CBS: Bevolking naar geslacht, leeftijd, burgerlijke staat en regio, 1 januari.
Bronvermelding
De gegevens over de bevolking van de Nederlandse gemeenten die u op de SWOV-website aantreft, zijn afkomstig van het CBS. Overname en gebruik van deze gegevens zijn toegestaan met bronvermelding.
Doel van dit document
De SWOV-website biedt toegang tot een groot aantal tabellen met gegevens die relevant zijn voor verkeersveiligheidsonderzoek. Die gegevens komen veelal van externe gegevensbronnen, of zijn daarop gebaseerd. Voor elk van de gegevensbronnen heeft de SWOV een tekst geschreven met daarin een globaal overzicht van
- de uit die bron beschikbare gegevens,
- de toepasbaarheid van die gegevens voor verkeersveiligheidsonderzoek,
- de kwaliteit van de gegevens,
- een of meer documenten waarin meer gedetailleerde informatie kan worden gevonden,
- de tabellen op de SWOV-website waarin de gegevens kunnen worden geraadpleegd.
Dit document is zo'n gegevensbronbeschrijving.
Overname van gegevens uit de tabellen is toegestaan onder vermelding van de oorspronkelijke bron. Veelal gaat het om ruwe, ongeïnterpreteerde data. De interpretatie moet u dus zelf doen. U kunt daarbij ondermeer gebruik maken van de gebruik maken van de gegevensbronbeschrijvingen.