Routetoetsen
Beschrijving
Routetoetsen hebben als uitgangspunt dat een zo groot mogelijke afstand binnen een route over een zo hoog mogelijke Duurzaam Veilig-wegcategorie moet plaatsvinden. Het gewenste routediagram laat een routeverloop zien dat alle wegcategorieën in de gewenste volgorde en in de juiste lengteverhoudingen bevat (zie Afbeelding 2.1 in §2.11). De afwijking van een route in het routediagram ten opzichte van het gewenste diagram, bepaalt de mate van veronderstelde onveiligheid.
Met de afstanden en categorieën wegvakken die deel uitmaken van een willekeurige route kan voor elke route een routediagram worden gemaakt. Het verloop van de route over de wegcategorieën in het netwerk wordt tegen de afstand uitgezet. De gedachtegang achter het routediagram is dat vanuit een herkomst, via de kleinst mogelijke afstand over de lager gelegen wegcategorieën naar de in een wegennetwerk hoogst gelegen wegcategorie wordt gegaan en wel via de juiste opwaartse overgangen (slechts één categorie per overgang). De route wordt vervolgens zo lang mogelijk voortgezet op het hoogste niveau, waarna vervolgens via de juiste neerwaartse overgangen (één categorie per overgang) via de kleinst mogelijke afstand over de lager gelegen wegcategorieën de bestemming wordt bereikt.
Routediagrammen geven een visuele indruk van het DV-karakter van een route. Voor een kwantitatieve beoordeling wordt elke route gescoord aan de hand van negen criteria. Deze criteria zijn opgesteld op grond van algemene kennis over verkeersonveiligheid. Deze criteria zijn alle kwantitatief van aard: hoe lager de score op een criterium, des te beter voor de verkeersveiligheid:
- Een optimaal routediagram heeft het juiste aantal categorieovergangen, waarbij het aantal afhangt van het totaal aantal wegcategorieën waarover de route verloopt.
- Het aantal niet-correcte categorieovergangen (overslaan van een naasthogere categorie) is zo laag mogelijk ten opzichte van alternatieve routes.
- Het aantal aangedane wegcategorieën in de gekozen route moet overeenstemmen met het aantal aanwezige wegcategorieën in het netwerk.
- Vanuit het oogpunt van verkeersveiligheid dient doorgaand verkeer in 30km/uur-zones vermeden te worden: een zo kort mogelijk deel van de route binnen de bebouwde kom vindt plaats op erftoegangswegen. Hetzelfde geldt buiten de bebouwde kom.
- Gebiedsontsluitingswegen zijn het onveiligst. Het ongevallenrisico is daar het hoogst. Daarom dient het aandeel in lengte van deze wegen zo klein mogelijk te zijn.
- Hoe korter de totale afstand van een route des te minder een voertuig aan verkeersonveiligheid wordt blootgesteld.
- Ook de totale reistijd moet zo klein mogelijk zijn.
- Binnen de route kan een lijstje manouvres gescoord worden waarvan linksafslaan de manoeuvre is met het hoogste risico. Daarom geldt hier: hoe groter het aantal linksafbewegingen op de route hoe slechter de score.
- Een lage kruispuntdichtheid is veiliger dan een hoge kruispuntdichtheid op gebiedsontsluitingswegen.
Deze criteria zijn niet onafhankelijk van elkaar. De reistijd en afgelegde afstand hebben, bijvoorbeeld, bij een leeg netwerk een duidelijke onderlinge relatie. In een netwerk met congestie kan de directe relatie van reistijd en afstand echter worden beïnvloed door variaties in de feitelijke rijsnelheid. Een andere afhankelijkheid bestaat er tussen het aandeel van een bepaald wegtype en de afgelegde afstand: twee routes met een gelijke lengte aan erftoegangswegen kunnen verschillen in aandeel erftoegangsweg als de routes verschillen in totale weglengte. De genoemde negen criteria kunnen kwantitatief worden uitgedrukt. Dit wordt het 'DV-gehalte van de route' genoemd en wordt uitgedrukt in een percentage (100% is volledig conform DV).
Kenmerken
Doel |
Vaststelling of en in hoeverre een route voldoet aan de Duurzaam Veilig-eisen van een veilig routeverloop. De methode is proactief in te zetten, in de plan- of evaluatiefase van beleid. De methode is gericht op netwerkniveau en op het in kaart brengen van problemen |
Doelgroep |
Wegbeheerders. |
Ontwikkelaar |
SWOV. |
Beheerder |
SWOV. |
Toepasser |
Onderzoekers, adviesbureaus of wegbeheerders. |
Input |
Herkomst-bestemmingsinformatie, route-informatie en categorisering van het wegennet. De methode maakt dus geen gebruik van ongevallengegevens. |
Output |
DV-gehalte van een route. Dit geeft aanknopingspunten voor aanpassingen op netwerkniveau of het aanpassen van het ontwerp van infrastructuur. |
Status |
Wordt vooral nog voor onderzoeksdoeleinden gebruikt (bijvoorbeeld in microsimulaties) en is nog in ontwikkeling. |
Huidig gebruik |
Tot nu toe zijn routetoesten alleen nog toegepast in onderzoek. Andere toepassingen zijn momenteel onbekend. |
Draagvlak |
Onbekend |
Kosten |
De methode is gratis uit de literatuur te halen en vergt vervolgens alleen personele kosten voor toepassing en eventueel dataverzameling. |
Kwaliteit |
Gebaseerd op Duurzaam Veilig-principes, maar niet alle onderdelen in de routetoets zijn even goed onderbouwd. Betrouwbaarheid: aangezien de methode een vast aantal gedefinieerde stappen kent, is de uitkomst bij herhaalde toepassing in een zelfde situatie identiek. Validiteit: onbekend. |
Informatiebronnen
Drolenga, J. (2005). Het ontwerp van een verkeersveiligheidindicator van routes. Afstudeeronderzoek SWOV en Universiteit Twente Civiele Techniek, Enschede.
Dijkstra, A. & Drolenga, J. (2007). Verkeersveiligheidsevaluaties van routekeuze. R-2006-19. Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid SWOV, Leidschendam.
Weijermars, W.A.M. & Dijkstra, A. (2008). Verkeersveiligheid van routes en van routekeuze-indicatoren om de veiligheid van routes te beschrijven. In: Colloquium Vervoersplanologisch Speurwerk, 20/21 november 2008, Santpoort.