SWOV homepage
English  

Thema's kennisbank

Persbericht

 11 november 1999

Bromfiets op de Rijbaan

Onderzoeksresultaten en aanbevelingen
Huidige situatie: hoog risico van bromfietsberijders

Het gaat niet goed met de ontwikkeling van de verkeersveiligheid van bromfietsers. Bromfietsers vormen ruim 7% van het totaal aantal verkeersdoden en 17% van de ziekenhuisgewonden terwijl ze slechts circa een half procent van het totale aantal kilometers afleggen. De kans dat een bromfietser in een ziekenhuis terecht komt, is ongeveer 40 keer zo groot als geldt voor een gemiddelde andere verkeersdeelnemer.

In 1998 kwamen er 79 brom- en snorfietsers om in het verkeer; ongeveer evenveel als in de jaren ervoor. Ruim 2.000 brom- en snorfietsers werden er in 1998 in een ziekenhuis opgenomen; dat is zo'n 10% méér dan in 1997, terwijl het aantal overige verkeersdeelnemers dat in een ziekenhuis terecht kwam met ruim 1% daalde. Na een forse daling in 1991 vertoont het aantal ziekenhuisopnamen onder bromfietsers sinds 1993 weer een stijgende lijn.

Resultaten uit proefproject Bromfiets op de Rijbaan
Gedurende een aantal jaren is het effect op de verkeersveiligheid gevolgd van het invoeren van de maatregel 'bromfiets op de rijbaan' op een aantal proeftrajecten. Dit SWOV-onderzoek had de vorm van een voor- en nastudie met proef- en controlegebieden. Het resultaat was 70% minder bromfietsongevallen met letsel ten opzichte van de voorperiode terwijl in de controlegebieden een daling van 20% te zien was; 50% is dus toe te schrijven aan het feit dat bromfietsers op de rijbaan zijn gaan rijden.
De daling doet zich met name voor bij ongevallen op kruisingen, bijvoorbeeld tussen afslaande automobilisten en rechtdoorrijdende bromfietsen. De reden daarvan is dat als de bromfiets tussen het autoverkeer rijdt, de wederzijdse zichtbaarheid beter is. Daarnaast deden zich vanzelfsprekend op de fietspaden nauwelijks nog ongevallen voor tussen bromfietsers en fietsers.
Het positieve effect van de maatregel was te zien op verschillende typen wegen: zowel op enkel- als dubbelbaans wegen, zowel op wegen voorzien van een- als tweerichtingsfietspaden en zowel op rustige als drukke wegen.

Voor zover er op fietspaden nog ongevallen plaatshadden tussen bromfietsers en fietsers, kwam dit doordat een beperkt deel van de bromfietsers toch nog op de fietspaden reed. De naleving was in zijn algemeenheid echter goed te noemen: een jaar na invoering reed 90% van de bromfietsers op de rijbaan.
Ondanks het feit dat de meeste bromfietsers naar de rijbaan verhuisd waren, is uit het onderzoek geen toename gebleken van het aantal ongevallen tussen bromfietsen en auto's op de gemeenschappelijk gebruikte rijbaan. Een dergelijke toename is dan ook landelijk niet te verwachten.
Op grond van dit onderzoek heeft de SWOV aanbevolen de maatregel 'bromfiets op de rijbaan' landelijk binnen de bebouwde kom in te voeren.
Verder zij voor de volledigheid benadrukt dat op wegen waar geen fietspad of -strook langs ligt, niets verandert; dat geldt voor circa 85% van het wegennet binnen de bebouwde kom.

Andere aanbevolen maatregelen
Het invoeren van Bromfiets op de Rijbaan alleen is niet voldoende om het hoge risico van bromfietsers teniet te doen; de SWOV beveelt meer maatregelen aan.

De invoering van een duurzaam-veilige inrichting van het wegennet verhoogt de veiligheid van alle verkeersdeelnemers. Voor bromfietsen is met name van belang dat op alle kruispunten buiten verblijfsgebieden de voorrang wordt geregeld en dat, vooral op verkeersaders met limiet van 50 km/uur, functie, vormgeving en gebruik van wegen met elkaar in overeenstemming worden gebracht.

De opvoerproblematiek doet zich voor bij zowel brom- als snorfietsen. In het convenant Brom-/snorfiets (overeengekomen tussen de Ministerie van Verkeer en Waterstaat, de ANWB en de branche) zijn hierover afspraken gemaakt, waarbij de invoering van aparte kentekenbewijzen voor brom- en snorfietsen de meest effectieve is. Niet alleen zullen nieuwe brom- en snorfietsen een kenteken krijgen, maar na een veiligheidskeuring (o.a. op snelheid) ook het gebruikte park.
De SWOV is voorstander van een spoedige invoering, aangezien dit de verkeersveiligheid ten goede zou komen. Behalve dat invoering leidt tot een sanering van het voertuigpark, is de handhaving is ermee gediend. De politie heeft gesteld een intensieve controle op de maximum voertuigsnelheid van brom- en snorfietsen te laten afhangen van de invoering van het kenteken. Ook kan 'op kenteken' worden bekeurd, wat de handhaving efficiënter maakt.

Het helmgebruik door bromfietsers daalt, terwijl een helm de ernst van het bij een ongeval opgelopen letsel beperkt. Uit een recente ongevallenanalyse is gebleken dat ruim 10% van de gedode of ernstig gewonde bromfietsbestuurders geen helm ophad en 25% van de passagiers. Politietoezicht in combinatie met voorlichting is hier de aangewezen weg. Dit zal onder meer in de zogenoemde gebiedsprojecten van het Openbaar Ministerie extra aandacht krijgen.
Verder is aandacht nodig voor het verschijnsel van nepsnorfietsen. Naar schatting 20% van de snorfietsers rijdt op een bromfiets maar doet zich voor als snorfietser om de helmplicht te ontduiken; op den duur helpt hierboven genoemde invoering van kentekens hiertegen.

In juni 1996 is het theoriecertificaat voor bromfietsers ingevoerd. Uit evaluatie-onderzoek is gebleken dat dit heeft geleid tot meer kennis en inzicht bij de bromfietsers. Volgend jaar zal worden onderzocht of deze kennis ook leidt tot veiliger gedrag in het verkeer, met andere woorden of de bromfietsers ook in staat zijn de kennis toe te passen. Op basis van dit onderzoek moet worden nagegaan of een aanvullende praktijkopleiding nodig is.

Literatuurlijst
Bos, J.M.J. (1999). Verkeersonveiligheid van brom- en snorfietsers. Vergelijking van verschilende brom- en snorfietsmodellen. SWOV, R-99-18.
Hagenzieker, M.P. (1995) Bromfietsen op de rijbaan: ongevallenstudie. R-95-33. SWOV, Leidschendam.
Schoon, C.C. & Kok (1997). Inventarisatie van mogelijkheden om het aantal slachtoffers onder brom- en snorfietsers te reduceren. Overzicht van mogelijke maatregelen in aansluiting op het convenant tussen rijksoverheid, ANWB en de brom- en snorfietsenbranche, om het opvoeren van met name snorfietsen tegen te gaan. SWOV, R-97-52.
Schoon, C.C. & Varkevisser, C.A. (1997). Veldmeting naar het (verkeerd) gebruik van de bromfietshelm. D-97-9. SWOV, Leidschendam.
 

Inlichtingen:
SWOV, afdeling Informatie & Communicatie
Han Tonnon, (070) 317 33 15, 06-11 53 29 15
Miranda Brandsen, (070) 317 33 18
E-mail: info@swov.nl